Dijital Infrared Fotografçılık Rehberi

 

Bir rüyadasınız,rüyanızda ağaçların hepsi üzerlerine kar yağmış gibi bembeyaz,gökyüzü siyaha yakın bir koyulukta,bulutlar gökyüzüne inat karbeyazı,arkadaşınızın yüzü ise bebek yüzü gibi pürüzsüz görünüyor.Sanırım herkes böyle güzel bir rüyayı görmek ister,peki böyle bir rüyanın fotoğrafını çekmek istermisiniz ? Cevabınız evet ise siz de Infrared fotoğrafçılığının bu farklı dünyasına en azından bir göz atmalısınız.

Infrared fotoğrafçılığı basit bir fizik kuralına dayanır;ışığın dağılımındaki farklı dalga boyları.İnsan gözü ışığın 400 nm ile 700 nm dalga boyları arasındaki spektrum’unu görebilir.Infrared filtreler ise ışığın bu görünen spektrum’unun dışında kalan 700 nm ile 1200 nm arasındaki dalga boylarını geçirmek üzere tasarlanmış özel filtrelerdir.700 nm ve 1200 nm dalga boyu aralığı “yakın infrared bölge” olarak adlandırılan bölge’nin içindedir ve “termal yayılım” olarak adlandırılan “uzak infrared” alanı (3000 nm cıvarı) içermez.Termal görüntüleme çok daha kompleks bir görüntüleme yöntemidir ve Infrared fotoğrafçılığı bu görüntüleme yöntemini kapsamamaktadır.

Gerekli Ekipmanlar

Dijital Fotoğraf Makineleri ve IR Uyumlulukları

Infrared (IR) fotoğrafçılığı sadece dijital fotoğraf makineleri için geçerli bir fotoğraf tekniği değil.Bu teknik için özel infrared filmler mevcut fakat infrared filmlerler kullanılarak klasik makinelerde infrared çekim tekniklerinden bu rehberde bahsetmeyeceğiz. Dijital infrared fotoğrafçılığı için gerekli olan malzemeler öncelikle IR ışığa duyarlı bir dijital fotoğraf makinesi ve IR filtreden ibaret. Pek çok dijital fotoğraf makinesi IR ışığa karşı duyarlıdır ve fotoğraf makinenizin IR ışığa duyarlı olup olmadığını anlamak için yapabileceğiniz basit bir test mevcut. Televizyonunuzun kumandasını uç taraftaki infrared led fotoğraf makineniz tarafından görülebilecek şekilde fotoğraf makinenize doğru tutun ve herhangi bir düğmesine basın,makineniz IR ışığa duyarlı ise fotoğraf makinenizin LCD’sinde beyaz bir ışık göreceksiniz .

Infrared Filtreler

Piyasada dijital fotoğraf makineleri ile kullanılabilecek pek çok infrared filtre bulunmaktadır,aşağıda bu filtrelerin bir kısmının listesini görebilirsiniz ;

Bu filtreler yukarıdan aşağıya koyuluk derecelerine göre sıralanmışlardır. Daha koyu olan filtreler görünür ışığı daha fazla keser,hatta B+W 094 ve Hoya RM90 IR spektrum’un da bir kısmını kesecek kadar koyu filtrelerdir.Yukarıdaki IR filtreler arasında en çok kullanılanı Hoya R72’dir.Bunun nedeni uygun fiyatı ve görünür ışığın çok büyük bir kısmını kesebilmesidir.B+W ve Tiffen IR filtreler Türkiye’de bulunabildiği halde Hoya R72 IR filtreyi bulmakta ciddi sıkıntılar mevcut.Son zamanlarda özellikle dijital fotoğraf makinesi kullanan fotoğrafçılar tarafından IR fotoğrafçılığa olan ilgi artmasına rağmen en çok kullanılan IR filtre olan Hoya R72’nin elde edilmesinde sıkıntılar mevcut.Bu vesile ile distribütör firmalardan bu konuda daha fazla destek beklediğimizi de belirtmek isteriz.

Diğer Ekipmanlar

Infrared filtreler çok koyu filteler oldukları için çekim sırasında enstantene süresi çoğu makinede 1sn’nin üzerine çıkar.Bu kadar düşük enstantene süresinde ise tripod kullanımı zorunlu hale gelmektedir.Dijital infrared fotoğrafçılığından bahsederken Sony 707,717 ve V1 modellerinin özel bir fonksiyonundan da bahsetmek gerekir ; “Nightshot” , yani gece çekimi.Tüm dijital fotoğraf makineleri çok hassas olan CCD veya CMOS devrelerini korumak için devrelerinin önüne IR bloklayıcı filtreler koyarlar.Sony 7x7 ve V1 modellerinde ise bu IR bloklayıcı filtreleri devreden çıkaran Nightshot modu bulunur.Yazımızın ilerleyen kısımlarında bu model makineler ile IR çekimleri konusunu daha detaylı inceleyeceğiz fakat bu makineler ile Nightshot modunda IR çekim yaparken ışığı kesmeye yarayan ND (Neutral Density – Yoğunluk) filtreleri kullanmak gerekir.

Infrared Filtre’nin Etkileri

Infrared filtre ile yapılan çekimlerde aşağıdaki sonuçları göreceksiniz ;

1. Ağaçlar ve diğer yeşillikler beyaz’a yakın bir renk alacak,
2. Gökyüzü ve bulutlar arasındaki contrast ciddi anlamda artacak. Gökyüzü siyah’a yakın bir renk alırken bulutlar karbeyazı bir görünüm alacak,
3. Su yüzeyi siyah’a yakın koyu bir renk alacak,
4. İnsan derisi oldukça pürüzsüz,soft bir görünüm alacak,
5. İnsan gözü retina’sı belirginleşecek,
6. Gökdelenler gibi dış yüzeyi camlı binalardaki yansımalar gözle göründüğünden farklı ve ilginç bir görünüm alacaklar,

Infrared filtre’nin yukarıdaki saydığımız etkileri ,aslında infrared fotoğrafçılığın
insanların ilgilisini çekmesinin ve onları etkilemesinin temel nedenleri.Bu etkiler IR filtre ile yapılan çekimlere “dünya-dışı” bir atmosfer kazandırmaktadır.

Sony 717’de Nigthshot modu kullanılarak çekilmiş bir hareketli görüntü

Infrared Çekim Teknikleri

Standart IR Çekim

Bu bölümde Sony 7x7 ve V1 model makineler dışındaki dijital makineler için IR çekim tekniklerinden bahsedeceğiz.Öncelikle çoğu makine için enstantane süresi’nin 1sn’den uzun olacağını aklımızdan çıkarmamamız gerekiyor.Canon G1,Minolta Dimage 7 ve Olympus’un bazı modelleri IR ışığa oldukça duyarlı oldukları için bu süre 1/10 saniyeye kadar düşebilmektedir fakat bu enstantane süresi de elle çekim için uygun değildir.Düşük enstantane hızı tüm çekim tekniğimizi etkileyen bir sınırlama olacaktır . IR çekim yaparken uygulanması gereken yöntem ve dikkat edilmesi gereken konular şunlardır ;

1. Öncelikle mutlaka Tripod kullanmamız gerekiyor.
2. Neyi çekeceğimize karar verdikten sonra IR filtreyi takmadan önce makine’nin düzgün olarak odaklama (focus) yapmasını sağlayıp odaklamayı sabitlememiz gerekiyor.Bunun için auto modda odaklama yapıldıktan sonra odaklamayı Auto moddan manual moda almamız gerekiyor (manuel odaklama veya odaklama sabitleme seçeneği olmayan makinelerde IR çekimlerde netleme yapmak neredeyse imkansız olacaktır).Bu tip bir işlem yapmamızın nedeni makine’nin neredeyse hiçbirşey görememesinden dolayı otomatik odaklama yapamıyor olmasıdır.
3. Deklanşör’e basarken oluşan titremeyi önlemek için uzaktan kumanda veya makinenin self-timer’ı ile çekim yapmamız gerekiyor.
4. Çekim sırasında makine’nin manuel,otomatik veya A (aperture priority)/ S (shutter priority) mode’larından birini kullanabiliriz.
5. Her bir white balance ayarı farklı renk sonuçları verecektir.Her çekim için tüm white balance ayarlarındaki sonuçları görüp beğendiğimiz birtanesini kullanabiliriz.
6. Enstantene süresi 1sn’den fazla olacağı için çekim ortamındaki en küçük hareket bile sonucu etkileyecektir,bu nedenle özellikle rüzgarlı havalarda çekim yapıldığında hareketten dolayı (örneğin ağaçların yapraklarındaki hareketler gibi) netlik sorunları oluşabilir,doğa çekimlerinin rüzgarsız ortamlarda yapılmasına dikkat etmek gerekmektedir.

Sony Nightshot Modu İle IR Çekim

Sony 717,707 ve V1 modelleri ile bir önceki bölümde bahsettiğimiz gibi standart IR tekniği ile çekim yapılabilir fakat Nightshot modu bazı avantajlar getirir. Bunlar ;

· Standart çekimdeki 1 sn’den fazla olan entstantane süresi 1/60 sn’ye ye kadar çıkabilmektedir.1/60 sn’nin getirdiği avantajlar ise tripodsuz elle çekim yapabilme ,hareketli objeleri belirli bir oranda çekebilme şeklinde sayılabilir.
· Makine’nin otomatik odaklama fonksiyonu bu modda sorunsuz olarak çalışmaktadır
· Standart IR çekimlere göre daha net sonuçlar alınabilir

Sony 717,707 veya V1 ile nightshot modunda çekim yaparken öncelikle
makineyi otomatik çekim moduna almak gerekir,çünkü nightshot modu sadece otomatik çekimde aktif olabilir (Sony’nin bu tip bir kısıtlama getirmesinin nedeni ,Nightshot modunun gün ışığında tam kontrollü kullanıldığında bazı kumaşları belirli bir oranda şeffaf göstermesi ve bu nedenle kötü niyetli kullanıma olanak vermek istememesidir).Ayrıca objektif’in hemen üst tarafında bulunan 2 adet IR ışık kaynağını kapatmak gerekir.Nightshot modunda aktif olan bu ışık kaynakları IR çekim sonucunda ışık patlamalarına neden olabilir.Küçük bir siyah elektrik bandı ile bu ışık kaynaklarını kapatabilirsiniz.Nightshot modunun gün ışığında filtresiz olarak kullanılması makinenin CCD’sine zarar verebileceğinden filtre takılmadan bu moddayken makinenin açılmaması gerekir.Makine açılmadan önce Infrared ve ND filtrelerin takılması doğru olacaktır. Nightshot modunu gündüz kullanacağımız için fazla gelecek ışığı ND filtre yardımı ile komponze etmemiz gerekir. Farklı yoğunluklarda ND filtreler kullanılabilir fakat en uygunu ND8 olacaktır,çok parlak ışıkta ND8 filtre ve Polarize filtrenin birlikte kullanımı doğru ışık değerini elde etmek için yeterli olacaktır.Polarize filtre özellikle gökyüzündeki kontrast artışına yardımcı olacaktır.IR filtre,ND8 filtre ve Polarize filtre’nin birlikte kullanımı fotoğrafın uç kısımlarda karartılara neden olabilir,bu nedenle filtre alınırken makine çapından daha büyük filtreler alıp uygunlaştırıcı (“step-up ring”) adaptörler ile makineye monte edilebilir.Örneğin 58 mm objektif çapına sahip bir makine için 62 mm çapında filtreler ve 58 mm lens’e 62 mm filtre takılmasını sağlayan adaptör kullanılarak köşelerdeki kararmalar engellenebilir.

Dijital Karanlık Oda / Post Processing

Yukarıda bahsettiğimiz tekniklerle çekim yaptıktan sonra nihayi sonucu almak için son olarak yapmamız gereken adım ,Dijital karanlık oda (Post Processing) işlemleridir. Post processing işlemleri için en yaygın olarak kullanılan program Adobe Photoshop olduğu için bu işlemlerin Photoshop kullanılarak nasıl yapılacağı üzerinde duracağız.

Renkli Infrared

Standart IR çekim tekniği ile yapılan çekimler ,aşağıdaki örnek fotoğrafta görüldüğü gibi kırmızı yoğun bir sonuç verecektir. Kırmızı renk, tüm fotoğrafta oldukça fazla yoğunlukta olduğu için ilk yapılması gereken “Image –> Adjustments -> Auto Levels” işlemi ile renk seviyelerini otomatik olarak optimize etmektir.Bu işlem sonucunda daha iyi ve rahatsızlık verici kırmızı yoğunluktan kurtulmuş bir IR fotoğraf elde etmiş oluruz.Bu işlem sonunda ortaya çıkan fotoğrafta gökyüzü kırmızı tonlarda olacaktır.Daha gerçekçi bir görünüm elde etmek istiyorsak kırmızı ve mavi renk kanallarını yer değiştirerek mavi bir gökyüzü elde edebiliriz.Bu işlem için öncelikle Channels çalışma alanının sağ üst tarafındaki üçgen butona basılarak aşağıda görünen menü açılmalıdır.Menü’den “Split Channels” seçeneği seçilerek kırmızı,mavi ve yeşil renk kanallarının birbirlerinden ayrılması
sağlanır.Daha sonra aynı menü’den “Merge Channels” seçeneği seçilmelidir. Karşımıza gelecek ilk ekran “OK” tuşuna basılarak
geçildikten sonra kırmızı kanal ile mavi kanalı aşağıdaki gibi değiştirmemiz gerekir.

IR Orjinal .................................Fotoğraf IR Autolevels ........................IR mavi-kırmızı shift

Yüksek enstantane süresi nedeni ile çoğu fotoğraf makinesinin çıktısında “noise” şeklinde adlanrıdılan bozulmalar olacaktır.Bu tip bozulmaları azaltmak için Photoshop’da “Filter -> Noise -> Despeckle” filtresi kullanılabilir. Piyasada çok daha gelişmiş noise azaltma programları mevcut,özellikle yaygın olarak kullanılan ve gelişmiş noise azaltma özelliklerine sahip “Neat Image” programı ile ciddi miktarada noise azaltılması sağlanabilir.

Monotone Infrared

Standart IR çekim tekniği ile elde edilen fotoğraflar ,renkli IR fotoğraf olarak kullanılabileceği gibi tek ton fotoğraf haline de getirebilir.Bunun için yapılması gereken AutoLevels ile renk seviyeleri optimize edildikten sonra” Image -> Adjustments -> Desaturate “seçeneği ile fotoğrafı siyah/beyaz fotoğraf haline getirmektir.Bu işlem sonucu oluşan fotoğraf siyah/beyaz kullanılabileceği gibi monotone bir fotoğraf da elde edilebilir.Monotone fotoğraf siyah / beyaz fotoğraftan yola çıkılarak elde edilir. Bunun için 2 ayrı yöntem kullanılabilir.1. yöntem Photoshop 7 ile gelen “variations” seçeneğidir.”Image -> Adjustments->Variations” seçildiğinde farklı renk değerlerinin arttırılması ile nasıl bir sonuç elde edilebileceğinin örneklerini görebiliriz.İstediğimiz renk tonunu seçtiğimizde seçilen tonda fotoğrafımızı değiştirebiliriz. Diğer bir yöntem ise “variations” yöntemine göre daha fazla kontrol sağlayabilen “levels” yani renk seviyelerini değiştirme yöntemidir.Bunun için “Image-> Adjustmens-> Levels” seçeneği seçildiğinde karşımıza gelen menüde kırmızı,yeşil ve mavi renk tonlarının değerlerini değiştirerek fotoğraftaki değişiklikleri eş zamanlı olarak görebilir ve istediğimiz renk tonunu elde edebiliriz.

Sony ile nightshot modunda yapılan çekimlerin sonuçları standart IR yöntemi ile çekilmiş fotoğrafların desature edilmiş sonuçlarına yakındır.Nightshot modunda yapılan çekimlerin sonucunda elde edilen fotoğraflar için öncelikle Autolevels ile renk seviyelerini optimize etmek gerekir.Daha sonra yukarıdaki anlattığımız yöntemlerden birisi kullanılarak monotone fotoğraflar elde edebiliriz.Desature edilmiş fotoğraflar kullanılarak yapılabilecek diğer bir IR postprocessing yöntemi “seçici seviyelendirme” dir (selective layering) . Bu yöntemde ,örnek olarak gökyüzü “Marquee” (seçim) araçları kullanılarak farklı bir layer’a,su farklı bir layer’a ve ağaçlar farklı bir layer’a atanarak her bir layer için farklı bir tonlama yapılabilir.Bu yöntemle mavi tonlu bir gökyüzü,beyaz tonlu bir ağaç dokusu ve koyu mavi tonlu bir su elde edilebilir.

Variations ekranından farklı renk tonlarının fotoğrafa etkisi görülebilir.

 

“Selective layering” yöntemi kullanılarak oluşturulmuş bir örnek fotoğraf.

 

 

  Infrared Fotograf Galerisi